U periodu od 25. septembra do 25. oktobra 2025. godine, Muzej Vojvodine je sproveo arheološka istraživanja na nalazištu Baranda – ciglana. Osim rukovodioca Stanka Trifunovića, tim su činili stalni saradnici Muzeja Vojvodine, Katarina Miljević i Mladen Bačlija, kao i studentkinje arheologije Andrijana Janković i Mejra Bektašević. Poseban deo tima činili su stručnjaci iz muzeja Državni Ermitaž u Sankt Peterburgu, iz Rusije. Ovogodišnja kampanja, treća po redu na ovom lokalitetu, donela je izuzetno značajne nalaze i nova saznanja o naselju Limiganata iz 4–5. veka.
Tokom istraživanja otkriveni su poluzemunica sa velikim podrumom, manja otpadna jama, kao i deo zemunice, koju su oštetili pomenuti mlađi objekti. Datovanje objekata izvršeno je na osnovu keramičkog materijala, a pored fragmenata keramike (izrađene na brzom i sporom vitlu, kao i gnjetane), pronađeni su i životinjske kosti, keramički pršljenci, gvozdeni i bronzani predmeti, te glineni tegovi.
Posebno se izdvaja stakleni pehar, u potpunosti očuvan – jedna od retkih celih rimskih staklenih posuda pronađenih u panonskom Varvarikumu. Izrađen je u jednoj od radionica rimske provincije Panonije. Neposredno nakon otkrića, njegovu restauraciju izvršila je restauratorka iz Ermitaža, Bažena Kutergina.
Ovo nalazište je posebno zanimljivo zato što su svi otkriveni objekti stradali u požaru. U horizontu rušenja objekata pronađeni su znatni ostaci zapečenih zidova i i fasada stambenih objekata rađenih od drveta i blata. Upravo zbog požara, koji ih je „okamenio“ u jednom momentu, sada su sjajna građa za izučavanje arhitekture i načina gradnje. Specijalisti za drvo će ustanoviti koje drvo je moglo da proizvede tako visoku temperaturu da bi se dobila staklasta, rastopljena masa od ozbiljno građenih zidova.
Rezultati ovogodišnjih istraživanja dodatno potvrđuju značaj lokaliteta Baranda – ciglana za razumevanje života stanovništva južnog dela panonskog Varvarikuma koje u 4. veku rimski istoričar Amijan Marcelin pominje u kontekstu sukoba koji je izbio između slobodnih Sarmata, njihovih robova (Limiganata) i rimske vojske. Koliko je sukob bio ozbiljan i važan za Imperiju, pored činjenice da se uopšte pominje u rimskoj dvorskoj istoriji, govori i činjenica da je učešće u njemu uzeo i sam imperator Konstancije II, umalo tada izgubivši i život.
Tri sloja paljenja naselja koja su jasno definisana ovim istraživanjima istorijski se vezuju upravo za ovaj sukob, kasniji dolazak Huna na ove prostore, ali i za događaj koji se u rimskim izvorima ne pominje. To govori i o sve većem značaju arheologije koja svojim metodama čita istoriju ispisanu u slojevima zemlje po kojoj hodamo ili je obrađujemo.
Kao i do sada Muzej Vojvodine istraživačkim projektom „Arheološke kulture srednjeg Podunavlja od protoistorijskog perioda do ranog srednjeg veka“ u okviru koga su obavljena i ovogodišnja istraživanja, uspešno razvija saradnju sa domaćim i međunarodnim institucijama.